Jak jeść brukiew?

Brukiew zazwyczaj rośnie tak wielka, że dwie brukwie wystarczają na sześć osób.

Tak pisał o niej w roku 1927 Jan Kazimierz Czarnota autor Kuchni jarskiej. Proponował podawać ją duszoną z ziemniakami i koperkiem albo z sosem ze świeżych pomidorów.

Czym jest brukiew i jak smakuje? Sprawdźcie!

1. Jak smakuje brukiew?
2. Dlaczego brukiew to zapomniane warzywo?
3. Co można zrobić z brukwi?
   • Frytki z brukwi z wędzoną papryką
   • Zupa z brukwi z sokiem z ogórków kiszonych
   • Surówka z brukwi
4. Jeszcze głodni?

Opowieść o brukwi to składnik cyklu RETROSMAKI.

Jaki smak ma brukiew?

Brukiew (karpiel, kwak, Brassica napus L. var. napobrassica) to warzywo korzeniowe. Jadalna jest pomarańczowo-fioletowa bulwa o kremowym lub żółtawym miąższu. Jest naturalną krzyżówką kapusty i rzepy.

Jak smakuje brukiew? Jak delikatna, słodka kapusta. Można ją jeść na surowo, jak i po obróbce termicznej.

Gdzie kupić brukiew? Najlepiej szukać jej na dobrych targowiskach i bazarkach. Często sprzedają ją bezpośrednio lokalni rolnicy, którzy oferują szeroki wybór nieco zapomnianych jarzyn. Ja właśnie tak zapoznałam się z brukwią.

Dlaczego brukiew to zapomniane warzywo?

Zima 1916/1917 zwana była Steckrübenwinter, czyli rzepową zimą. Klęska głodu, która nawiedziła Cesarstwo Niemieckie w trakcie I wojny światowej sprawiła, że te rzepa i brukiew stały się bazą jadłospisu. W trakcie kolejnej wojny Niemcy wykorzystali zdobytą wiedzę. Wprowadzili m.in. te warzywa jako podstawę wyżywienia na kartki na terenach okupowanych i stanowiły element racji żywnościowych w obozach.

Przed II wojną światową brukiew była elementem menu mieszkańców ziem polskich. Pojawia się w tradycyjnych przepisach kaszubskich (np. zupa z żôłtich wrëków) i wielkopolskich (suszona brukiew podawana podczas Wigilii). Ale po trudnych latach wojennych i powojennych brukiew dorobiła się kiepskiego PR-u. W czasach kryzysowych była jedzona z konieczności, więc gdy tylko była taka możliwość, wyrzucono ją z codziennego menu. Za to dobrze sprawdzała się w roli paszy dla zwierząt.

Ciekawe? Podzielcie się ze światem!

• WhatsApp
• Facebook
• LinkedIn
• Threads
• Twitter

Zupełnie inaczej kojarzona jest w Europie Północnej. Przygotowuje się z niej rozmaite dania, które spokojnie można nazwać comfort foodem. Jest dodatkiem do purée, zapiekanej wytrawnych i na słodko.

Na jednych stołach smakołyków wiele, na innych kasza, śledzie i karpiele.

Chociaż brukiew to warzywo odporne na niskie temperatury, jest też znana w słynącej z upałów Hiszpanii. Arrós amb fesols i naps to typowe danie z ryżu, fasoli i brukwi przygotowywane w regionie Walencja.

Brukiew cieszy się też popularnością w niektórych miejscach USA. W miejscowości Ithaca w stanie Nowy Jork od wielu lat organizowane są zawody w brukwiowym curlingu (Rutabaga Curling).

View this post on Instagram

A post shared by Ithaca Farmers Market (@ithacafarmersmarket)

Więcej smakołyków na IG oraz FB!

• Instagram
• Facebook

Współcześnie polska brukiew odzyskuje nieco należnego jej szacunku. Pojawia się w daniach wpisanych na listę produktów tradycyjnych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Są to przede wszystkim zupy – karpielanka i zagórzańska zupa z karpieli na mleku (Małopolska) oraz wspomniana zupa z żôłtich wrëków (Pomorze).

Co można zrobić z brukwi?

Brukiew to doskonały dodatek do tarty warzywnej, sałatki jarzynowej czy jarskiego bulionu. Poniżej podrzucam Wam 3 przepis na dania z brukwią w roli głównej.

Frytki z brukwi z wędzoną papryką

• nieduża bulwa brukwi
• 1/2 łyżeczki soli
• po 1 łyżeczce wędzonej papryki słodkiej i ostrej
• 1-2 łyżki oliwy

Obieram brukiew i kroję ją w słupki. Mieszam z przyprawami i oliwą. Rozkładam luźno na blasze do pieczenia wyłożonej papierem. Piekę 20-30 min. w 200*C

Zupa z brukwi z sokiem z ogórków kiszonych

• pół bulwy brukwi (ok. 300 g)
• 1,5 l bulionu warzywnego lub wody
• 2 liście laurowe i 3 kulki ziela angielskiego
• 1 mała cebula
• 1 ząbek czosnku
• 2 łyżki oliwy
• sok z ogórków kiszonych do smaku

Kroję brukiew w drobną kostkę, cebulę siekam, a czosnek kroję w plasterki. Składniki wrzucam do rondla, dodaję oliwę, liście laurowe i ziele angielskie. Podsmażam do zrumienia, zalewam bulionem i gotuję do momentu aż brukiew zmięknie. Na koniec dolewam sok z kiszonych ogórków do uzyskania ulubionego smaku. Sprawdzi się też sok z kiszonej kapusty. Im więcej doleję soku, tym kwaśniejsza będzie zupa. Podaję ze świeżym koperkiem.

Surówka z brukwi

• mała brukiew lub połówka większej (ok. 300 g)
• soczyste winne jabłko (ok.150 g)
• nać pietruszki
• zimnotłoczony olej rzepakowy lub oliwa z oliwek
• ocet owocowy, np. jabłkowy

Brukiew i jabłko ścieram na grubych oczkach tarki. Mieszam z siekaną pietruszką, olejem i ulubionym octem owocowym. Ja wybrałam truskawkowy ocet domowej roboty i pasuje tu idealnie! Sól do smaku i gotowe. 🙂

Jeszcze głodni?

Więcej informacji o składniku diety krasnoludów tutaj:

• 27th Annual International Rutabaga Curl, [dostęp 25/01/2025].
• Arròs en fesols i naps, una deliciosa receta tradicional valenciana, [dostęp 25/01/2025].
• Barnes J., Pedant w kuchni, tł. D. Lewandowska-Rodak, Warszawa 2017.
• Bloch-Dano E., Vegetables: a biography, tł. T.L. Fagan, Chicago 2012.
• Czarnota J.K., Kuchnia jarska, Lwów i Warszawa 1927.
• Drenda O., Brukwiowa odnowa, „Przekrój” grudzień 2022-marzec 2023, s. 172-174.
• El nabicol en Terracor, [dostęp 25/01/2025].
• Lewkowicz-Mosiej T., Zapomniane warzywa, wyd. I, Poznań 2014.
• Lista produktów tradycyjnych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi:
  • Kwaki / brukiew / karpiel z Podbeskidzia, [dostęp 29/01/2025].
  • Zagórzańska zupa z karpieli na mleku, [dostęp 29/01/2025].
  • Zupa karpielanka, [dostęp 29/01/2025].
  • Zupa z żółtej brukwi / Zupa z żôłtich wrëków, [dostęp 29/01/2025].
• Łukasik P., Targosz G., Retrowarzywa, Warszawa 2016.
• Okrasa łamie przepisy: Zapomniana brukiew sezon 1, odc. 297, [dostęp 25/01/2025].
• Tomaszewska-Bolałek M., Tradycje kulinarne Polski, Warszawa 2023.