Czy krowy mają 4 żołądki?
Ile żołądków ma krowa? A ile człowiek? Czy ludzki żołądek rozszerza się na deser? Czy może pęknąć z przejedzenia?
Słodycze i owoce to nie jedzenie
Podlasie, Polska, początek XXI w. Jestem głodna i informuję o tym mamę. Chwytam jabłko i batonika, gdy nagle słyszę “Słodycze i owoce to nie jedzenie!” Jak to?!
Wszystko jasne. Najpierw trzeba zjeść “normalny” posiłek, a później można raczyć się deserem. Do tej kategorii zalicza się najczęściej rozmaite owoce i słodkości.
Po latach dowiaduję się, że istnieje coś takiego jak “drugi żołądek”, do którego bez problemu mieszczą się te wszystkie niejedzeniowe produkty. Zawsze i bez ograniczeń. Jak to możliwe?
Żołądek deserowy
Kieszonka na deser, drugi żołądek to określenia tego samego narządu (sic!), który pozwala nam na małe przyjemności, nawet wtedy, gdy właśnie zjedliśmy tradycyjny, niedzielny dwudaniowy obiad u babci.
Później wjeżdża serniczek, a może nawet pączki, herbatka, kompot i miska owoców. Chociaż przed chwilą nie mogłam nic w siebie wcisnąć, z nieskrywaną radością zasiadam z powrotem do stołu i sięgam po talerzyk.
Więcej smakołyków na IG oraz FB!
Dlaczego mamy miejsce na deser?
Cała ta zagmatwana sytuacja wbrew pozorom nie rozgrywa się w brzuchu, lecz w głowie! Podobnie jest z miłością – to nie mięsień sercowy za nią odpowiada, a mózg.
Głód kontra apetyt
Odczuwamy głód, bo musimy dostarczyć ciału energii. To fizjologiczna potrzeba, znana także naszym pra, praprzodkom. Apetyt natomiast to ochota na zjedzenie czegoś.
W czasach, gdy kultura kulinarna właściwie nie istniała, a większość posiłków praczłowieka składała się raczej z mało wyszukanych składników, apetyt być może był głęboko uśpiony. Kto miałby ochotę zjeść jeszcze więcej gumiastych korzonków?
Możemy zaspokoić głód, ale apetyt nie tak łatwo wyciszyć, bo apetyt rośnie w miarę jedzenia. Szczególnie gdy rozpościera się przed nami witrynka z deserami. Mózg lubi powtarzać czynności, które sprawiają mu przyjemność, wydzielają się wtedy tzw. hormony szczęścia, odpala się układ nagrody. To dlatego tak ciężko poprzestać na jednym kawałku szarlotki.
Nawet złożony, kilkudaniowy posiłek nie ogranicza naszych deserowych możliwości. Najadam się pierwszym daniem. Ale pojawia się drugie o zupełnie innej strukturze, konsystencji, aromacie i smaku. Gdy i tym się najadam, staję w obliczu słodkości, które znacząco odbiegają od poprzednich dań. Mój mózg chce więcej!
Może na tym właśnie polega sukces menu degustacyjnych w restauracjach fine diningowych, gdzie podaje się wiele rozmaitych dań niewielkich rozmiarów. Mózg jest co chwila zaskakiwany i marzy mu się kolejna kompozycja składników.
Ciekawe? Podzielcie się ze światem!
“Jedz, nie rozerwie!”
Czy żołądek może pęknąć z przejedzenia? Dziadkowie mojej przyjaciółki, zachęcając ją do konsumpcji, zwykli mawiać “Jedz, nie rozerwie!” Choć nie skończyli studiów wyższych wiedzieli, że to niemożliwe. A ta ludowa prawda została potwierdzona w badaniach naukowych.
Typowy ludzki żołądek ma pojemność ok. 1 litra. Gdy zbliża się pora posiłku, w mózgu wydzielają się hormony, które powodują, że żołądek przygotowuje się na przyjęcie pokarmu, więc stopniowo się rozszerza.
W trakcie jedzenia może powiększyć swoją objętość do 1,5-2 litrów. A czy może pęknąć? Mózg stoi na straży jedności żołądka, niczym Władysław Łokietek na straży jedności państwa Piastów (tak mniej więcej :). Gdy przesadzamy z jedzeniem i przejadamy się, zaczynamy odczuwać wstręt i inne nieprzyjemne objawy, które skutecznie powstrzymują nas przed dalszą konsumpcją.
Smakowite? Zapraszam do newslettera!
Jeszcze głodni?
Czytajcie, nie rozerwie! [klik]
- Pellicer Roig D., El estómago del postre existe, y está en tu cerebro, [dostęp 19/06/2025].
- El engaño del estómago: ¿cómo nuestro cerebro nos convence de tener espacio para el postre?, [dostęp 19/06/2025].
- Kuźmiński M. Nauka w kuchni. Przełomowe historie sztuki kulinarnej, Kraków 2019.
- Mirek A., Bebechy, czyli ciało człowieka pod lupą, Kraków 2023.
- Podgórska J., Tak działa mózg. Jak mądrze dbać o jego funkcjonowanie, Warszawa 2023.
- Starecka B., Mirek A., Osobny żołądek na deser istnieje?, podcast „Uczta nakarmionej Stareckiej” (29/05/2025, Spotify), [dostęp 19/06/2025].
A na koniec odpowiedź na pytanie tytułowe. Czy krowy mają 4 żołądki? Nie, mają jeden żołądek składający się z 4 komór. Czy któraś z nich jest na deser? Tego nie wiem. 🙂
Zobacz również
Marmite — pokochasz czy znienawidzisz?
Historia naturalna i moralna jedzenia awokado
